27 Ağustos 2014 Çarşamba

OSMANLI KADIN ÜNVANLARI

VALİDE SULTAN   : Osmanlı padişahlarının saltanatları sırasında hayatta olan annelerine verilen ünvandı.

BAŞ KADIN EFENDİ :
Padişahın ilk eşine verilen isimdir. Kadınlar birinci kadın,veya baş kadın ,ikinci kadın,üçüncü kadın olarak sıralanırdı.
Bunlar ayrı dairelerde oturur ve emrine cariyeler kalfalar verilirdi.Kadın efendilere HASEKİ de denirdi. Padişahtan çocuk sahibi olanlara da HASEKİ SULTAN denirdi.

İKBAL:  
Padişaha ya da şehzadeye eş olmaya aday gözde cariyeler.

ÇIRAĞ EDİLMEK
Cariyelerin çeşitli nedenlerle saraydan dışarı çıkarılmasına ÇIRAĞ EDİLMEK adı verilmiştir.

ACEMİLER:
Hareme yeni gelen kızlara verilen unvan.

KALFALAR:
Cariyelikteki ikinci rütbeye verilen addır. En rütbeli kalfaya BAŞKALFA veya BAŞCARİYE denir. Baş kalfadan sonra orta kalfa ve küçük kalfalar gelir.

USTALAR:
Haremde görev yapan cariyelerin ulaşabilecekleri en yüksek rütbedir.

HAZNEDAR USTA :
Cariyelerin şefi durumundadır. Valide sultan, kadın efendi,şehzade ve sultanlardan sonra en yetkili kişilerdi.

Başlıca görevleri padişahın özel hizmetlerine bakmaktı. 

BAŞKATİBE KALFA :
Haremin disiplinini ve düzenin sağlamakla görevliydiler. Haznedardan sonra gelir.

VEKİL USTA:
Tüm cariyelerin başı olan hazinedar usta cariyeleri yönetmek üzere görevlendirdiği kişiye denir. Cariyeler dairesinde yaşardı.

KETHUDA KADIN (SARAY USTASI ):
Düğün ,doğum,bayram gibi haremde yapılan bütün törenleri yöneten, sultanın şahsi hizmeti için kadınların eğitilmesini sağlamıştır.

DAYE VE DADI KALFA:
Padişah çocuklarına süt emzirmek için tutulan veya satın alınan cariyeler  daye ,taye,süt nine olarak adlandırılmıştır.

DADI KALFA:
Padişahların çocuklarına bakan ve yakın hizmetlerinde bulunanlara verilen isimdir. 

OSMANLI VALİDE SULTANLARI

Osmanlı tarihinde 36 padişahtan 23 ‘nün  annesine VALİDE SULTAN unvanı almak ve oğullarının Devlet-i Aliye’nin tahtında oturduğunu görmek nasip olmuş.
          
1.     II.Murat’ın annesi Emine Hatun
2.     II.Mehmet’in (Fatih) annesi Hüma Hatun
3.     II.Beyazıt’ın annesi Gülbahar Valide Sultan
4.     I.Süleyma’ın (KANUNİ) annesi Hazfa Sultan
5.     III.Murat’ın annesi Nurbanu Valide Sultan
6.     III.Mehmet’in annesi Safiye Valide Sultan
7.     I.Ahmet’in annesi Handan Valide Sultan
8.     I.Mustafa’nın annesi Handan Valide Sultan
9.     II.Osman’ın (GENÇ) annesi Hatice Mahfıruz Sultan
10.  IV.Murat’ın annesi Mahpeyker Kösem Sultan
11.  I.İbrahim’in annesi Mahpeyker Kösem Sultan
12.  IV.Mehmet (AVCI)’in annesi HaticeTurhan Valide Sultan
13.    II.Süleyman’ın annesi Saliha Dilaşup Valide Sultan
14.    II.Mustafa’nın annesi Rabia Gülnuş Sultan
15.  I.Mahmut’un annesi Saliha Valide Sultan
16.   III.Osman’ın annesi Şehsuvar Valide Sultan
17.   III.Selim’in annesi Mihrişah Valide Sultan
18.   IV.Mustafa’nın annesi Ayşe Sineperver Valide Sultan
19.  II.Mahmut’un annesi Nakşidil Valide Sultan
20.    I.Abdülmecit’in annesi Bezmialem Valide Sultan
21.   I.Abdulaziz’in annesi Pertevniyal Valide Sultan
22.   V.Murat’ın annesi Şevkefza Valide Sultan

23.  II.Abdülhamit’in annesi Tirimüjgan Valide Sultan

13 padişah  annesi ise oğlunun tahta geçtiğini göremeden vefat etmiştir.
1.     I.Osman’ nın annesi Hayme hatun.
2.     Orhan Gazi’nin annesi Mal Hatun.
3.     I.Murat Hüdavendigar’ın annesi Nilüfer Hatun.
4.     I.Yıldırım’ın (YILDIRIM BEYAZIT) annesi Gülçiçek Hatun
5.     I.Mehmet Çelebi’nin annesi Devlet Şah
6.     I.Selim’in (YAVUZ) annesi Ayşe Hatun
7.     II.Selim’in (SARI) annesi Hürrem Sultan
8.     II.Ahmet’in annesi Hatice Muazzez Sultan
9.     III.Ahmet’in annesi Rabia Gülnuş Sultan
10.  III.Mustafa’nın annesi Mihribah Sultan
11.   I.Abdülhamit’in annesi Rabia Şemi Sultan
12.   V.Mehmet Reşat’ın annesi Gülcemal Kadın Efendi.
13.    VI.Mehmet Vahdettin’in annesi GÜLÜSTÜ Hatun.

OSMANLI PADİŞAH SOY AĞACI

NO      PADİŞAH                   İKTİDAR                            BABASI                                 ANNESİ
1.         I.Osman Gazi               1299-1324                            Ertuğrul                              Hayme Hatun
2.         Orhan Gazi                  1324-1362                             I.Osman Gazi                         Mal Hatun
3.         I.Murat Hüdavendigar  1362-1389                            Orhan Gazi                      Nilüfer Hatun
4.         I.Yıldırım Beyazıt          1389-1402                          I.Murat Hüdavendigar     Gülçicek Hatun

FETRET DEVRİ 1402-1413

I.Yıldırım Beyazıt’ın 1402’de Timur ile olan savaşta  Tatarların Timur’un ordusuna katılmasından dolayı
savaşı kaybedip esir düşmesinden dolayı  5  oğlu arasında başlayan taht kavgasıdır.
( Süleyman Çelebi,Musa Çelebi, İsa Çelebi,Mustafa Çelebi, Mehmet Çelebi ) 
İsa Çelebi                               1402-1406 
Süleyman Çelebi                    1402-1411
Musa Çelebi                          1402-1413

5.   I.Mehmet Çelebi              1413-1421                            I.Yıldırı Beyazıt             Devlet Şah Valide
6.   II. Murat                           1421-1444                            I.Mehmet                              Emine Hatun
           II.Murat kendi isteğiyle tahtı 1444 yılında oğlu II.mehmet’e verdi
                                                 1446-1451

7.  II.Mehmet (FATİH)          1444-1446                          II.Murat                                Hüma Hatun
            II.Mehmet kendi isteğiyle tahtı 1446 yılında babası II.Murat’a verdi.
                                                  1451-1481

8.   II. Beyazıt                         1481-1512                        II.Mehmet(FATİH)            Gülbahar Valide
9.   I.Selim (Yavuz Selim )      1512-1520                        II.Beyazıt                               Ayşe Hatun
            İLK HALİFE

10.  I. Süleyman (Kanuni)      1520-1566                       I.Selim (YAVUZ)               Ayşe Hazfa Valide
11.  II.Selim (Sarı)                  1566-1574                       I.Süleyman(KANUNİ)      Hürrem Sultan
12.  III. Murat                        1574-1595                       II.Selim (SARI)                 Nurbanu Valide
13.  III.Mehmet                     1595-1603                        III.Murat                               Safiye Valide
14.  I.Ahmet                           1603-1617                        III.Mehmet                            Handan Valide
15. I.Mustafa                         1617-1618                        III.Mehmet                            Handan Valide
            Deli diye taht’tan indirildi. Yerine kardeşi’nin oğlu II.Osman geçti
                                                1622-1623

16. II. Osman (Genç Osman)  1618-1622                       I.Ahmet                     Hatice Mahfıruz Sultan
Yeniçeri katletti ,Yerine Amcası I.Mustafa tekrar ikinci defa tahta geçti

17.  IV.Murat              1623-1640                 I.Ahmet           Mahpeyker Kösem
18.  İbrahim                1640-1648                  I.Ahmet           Mahpeyker Kösem
19.  IV.Mehmet(Avcı)  1648-1687                 İbrahim            Hatice Turhan
20.  II.Süleyman          1687-1691                 İbrahim             Saliha Dilaşup
21. II.Ahmet                1691-1695                 İbrahim             Hatice Muazzez
22.II.Mustafa              1695-1703               IV.Mehmet         Rabia Gülnuş
23. III.Ahmet              1703-1730               IV.Mehmet         Rabia Gülnuş
           Lale Devri Patrona Halil İsyanı
24. I.Mahmut              1730-1754               II.Mustafa             Saliha Valide
25. III.Osman              1754-1757              II.Mustafa              Şehsuvar Valide
26.  III.Mustafa          1757-1774               III.Ahmet              Mihribah Sultan
27. I.Abdülhamit          1774-1789              III.Ahmet              Rabia Şemi Sultan
28. III.Selim                 1789-1807              III.Mustafa          Mihrişah Valide
29. IV.Mustafa            1807-1808             I.Abdülhamit        Ayşe Sineperver
30. II.Mahmut          1808-1839            I.Abülhamit                  Nakşidil Valide
           Vaka-i Hayriye Yeniçeri Ocağı kaldırıldı. 1826
31. I.Abdülmecit        1839-1861           II.Mahmut                   Bezmialem Valide
32. I.Abdülaziz           1861-1876          II.Mahmut                    Pertevniyal Valide
33. V.Murat                1876-1876         I.Abdülmecit                Şevkefza Valide
34. II.Abdülhamit        1876-1909         I.Abdülmecit                Tirimüjgan Sultan
35. V.Mehmet Reşat    1909-1918        I.Abdülmecit           Gülcemal Kadınefendi
36  VI. Mehmet- Vahdettin  1918-1922 I.Abdülmecit                Gülüstü
       
II.ABDÜLMECİT(son halife) 1922-1924   I.Abdülaziz

OSMANLI MERKEZ TEŞKİLATI

PADİŞAHLAR

İlk zamanlarda devlet’i yöneten kişiye  BEY veya GAZİ  unvanı verilirdi.

SULTAN unvanını ilk defa  I.Murat kullanmıştır.

HALİFE’ lik  Yavuz Sultan Selim’in 1517 mısır seferi’nden sonra Osmanlı hükümdarlarına geçmiştir.
Padişahlar Osman bey’in soyundan gelirlerdi ve  yönetim babadan oğla geçerdi. Her hükümdar değişikliğinde taht kavgaları olur ve devlet sarsıntı geçirirdi. Tahta çıkan şehzade kardeşlerinin sorun yaratmaması için kardeşlerini öldürtmek zorunda kalıyordu.
17. y.y. başlarında I.Ahmet zamanında tahta Osmanlı ailesinin en yaşlı ve olgun olanının tahta geçmesi kaidesi getirildi.
Fatih Sultan Mehmet döneminde Divana Başkanlık yapan padişah bu görev sadrazam’a devredilmiştir. 

Ordulara komuta etmek,büyük devlet adamlarını atamak,savaşa ve barışa karar vermek padişahın başlıca görevleri arasında olsa da şeyhülislamdan fetva alırdı. 

ŞEHZADELER

Padişahların erkek çocuklarına şehzade veya çelebi denirdi. 

Şehzadeler küçük yaşlarda  izmit, Bursa , Eskişehir, Aydın, Kütahya, Balıkesir, Isparta, Antalya, Amasya, Manisa ve Sivas illerine sancağa gönderilirlerdi. Yanlarında da eğitimli,bilgili devlet adamları verilirdi. Bu devlet adamlarına lala  denirdi.

III. Mehmet sancağa çıkan son şehzade' dir. Şehzadeler cülus töreniyle tahta çıkarlardı.  

OSMANLIDA SARAY HAYATI

İlK saray 1326’da Bursa’da ,1361’ de de Edirne sarayı yapılmıştır. Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesinden sonra bugün İstanbul Üniversitesi’nin bulunduğu yerde eski sarayda yaşamay başlanmıştır. Daha sonra Topkapı Sarayı yaptırılınca tamamen burada yaşanmaya başlanmıştır.

Topkapı Sarayı 2 bölümden oluşmaktadır:

1.      Dış Saray (Birun ) : Bab-ı Humayun adı verilen 1. kapıdan biirnc avluya girilir. Babüs selam ile ikinci avluya geçilir ve Dış saray  (Birun ) ile  enderun’u  birbirine bağlayan Babüs saade denilen kapı bulunur.
2.      ENDERUN (İç saray ): Padişahın özel hayatını geçirdiği bölümdür.Enderun denilen okul ve harem yine bu bölümdedir.

Enderun : İmparatorluğu yönetecek elemanların yetiştirildiği bir okuldur.
Enderunda ilk okulu Sultan I. Murad saray hizmetlerinde çalışacak görevliler yetiştirmek üzere Edirne'deki eski sarayda kurdu. Üç sınıflı olan bu okulda birinci sınıfa seferli koğuşu, ikinci sınıfa Kiler koğuşu, üçüncü sınıfa da Hazine koğuşu denirdi.

Enderun teşkilatı, Enderun öğretmenleri, hocaları ve sarayın iç hizmet görevlilerinden oluşurdu.
Topkapı Sarayı’n da Enderun a-Küçük Oda b-Büyük Oda c-Doğancı Odası d-Seferli Odası e-Kiler Odası f-Hazine Odası g-Has Oda, olmak üzere yediye ayrılır. 

KAFES SİSTEMİ : İmparatorluğun ilk dönemlerinde Fatih Kanunnamesinde  belirtildiği gibi saltanatın varlığının sürdürülebilmesi için kardeş katli onaylanmıştır.  Ancak bu uygulamalar nedeniyle tahtın varisleri azalmış ve Osmanlı soyunun tükenmesi tehlikesi ortaya çıkmıştır. 
Padişah I. Ahmet hanedan veraset sistemini değiştirip kardeş katli yasasını kaldırmış, bunun yerine ekberiyet ve eşrediyet esasları uyarınca tahta geçilmesi ve kafes sistemini getirmiştir. 
Ekberiyet usulu ile şehzadelerin sancaklara gönderilmeleri geleneği yerini kafes sistemine bırakmıştır. Topkapı Sarayı’ n da ÇİFTE KASIRLAR .

Ekberiyet, Ekber  en büyük anlamından gelmekte. Osmanoğlu ailesinin, padişahtan sonraki en yaşlı erkek üyesinin veliaht kabul edilmesini ifade eder.
Erşediyet Şehzadenin akıl sağlığı ve olgunluk niteliklerini taşımasını şart koşan yöntemin adıdır.

DİVANI-HUMAYUN: Devlet işlerinin görüşüldüğü yere verile isimdir. Önceleri divana padişah’ın önderliğinde toplanılmış olsada Fatih sultan Mehmet ve ondan  sonraki yıllarda divana Vezir-i azam (sadrazam) başkanlık yapmaya başlamış olup , padişahta divan toplantıarını Kasr-adl denilen kafesli pencereden izlemeye başlamış.

DİVAN-I HUMAYUN ÜYELERİ:
Padişah
Vezirazam (Sadrazam)           : Padişahtan sonra en yetkili kişi ,                                                     padişahın mührü bulunurdu.
Kubbealtı Vezirleri                           : Veziriazam’ın verdiği işleri yaparlardı.
Nişancı                           :Padişahın adına yazılacak fermanlara                                                 ,beratlara padişahın tuğrasını çekerlerdi
Yeniçeri Ağası (rütbesi vezir ise)           :Yeniçeri ocağının en büyük komutanı
Kaptan Paşa       (Kaptan-ı Derya)        : Donanma ve denizcilikle ilgili işlerden                                                    sorumluydu.
Rumeli Kazaskeri                      : Divandaki büyük davalara bakarlardı
Anadolu Kazaskeri
Rumeli Defterdarı(Başdeftardar)    :Mali işelere bakarlardı
Anadolu Defterdarı                   :Mali işlere bakarlardı.

Şeyhülislam (Müftü)                   : Divanda alınan karaların İslam'a uygun                                        olup olmadığına karar verirdi. Kanuni                                        döneminde veziriazam ile eşit sayılırdı.

YENİÇERİ
Tahminen 1365 yıllarında Orhan Gazi Hacı Bektaş Veli hazretlerinin dergahına gider ve yeni kuracağı asker ocağı için Hacı Bektaş Veli’den hayır duası ister, Hacı Bektaş Veli’de  isimlerinin yeni asker yani yeni çeri olmasını teklif eder ve hayır duaları okur, giysisinin kol yenini de kopartıp başına takar o günden sonra yeni çeriler külaha benzeyen serpuşu takarlar. Yeniçeri ocağı kurulduğundan beri Hacı Bektaş Veli’nin anısına ocaklarına Bektaşi Ocağı (Ocak-ı Bektaşiyan) kendilerine de Taife-i Bektaşiyan, Güruh-i Bektaşiye denir. 

OSMANLI İMPARATORLUĞU


DEVLET-İ ALİYYE-İ OSMANİYYE

KURULUŞ TARİHİ
1299 YILINDA Türkiye Selçukluları Sultan III.Alaeddin Keykubat’ın İlhanlı hükümdarının yanına gitmesi sonucu Anadolu’ da bir iktidar boşluğu ortaya çıkmıştı. Bu durumdan yararlanarak ağımsızlıklarını ilan eden Türkmen beylikleri gibi  Osman Bey’de 1299 da bağımsızlığını ilan etti ve  Osman Beyliği olarak başlayıp VI. Mehmet Vahdettin’in 17 Kasım 1922 günü ülkeyi terk etmesine kadar 623 yıllık dönemi kapsamaktadır.
Bu 623 yıllık sürede devletin başına 36 padişah geçmiş olup 1517 yılında Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferinden sonra Osmanlı Hükümdarları HALİFE unvanı’ nı da aldılar.

Osmanlı devleti Bilecik ilinin Söğüt ilçesinde kurulmuştur.

KURULUŞ          1299
YÜKSELME       1453-1579
DURAKLAMA     1579-1699
GERİLEME         1699-1792
DAĞILMA            1792-1922

YIKILIŞ               1923   

Başkentleri:
Söğüt              :  1299-1335
Bursa              :  1335-1365
Edirne             :  1365-1453
İstanbul          :  1453-1922   

PARA BİRİMİ
Para birimi olarak kullanılan Akçe’ yi ilk Orhan beyin bastırdığı kabul edilir.

  • ·                                 Akçe
    ·                                 Kuruş
    ·                                 Sultani
    ·                                 Lira 
     Osmanlı’da mahalleler etnik ve dini farklılığa göre ayrılmıştı.          Müslümanlarla gayrimüslimler aynı mahallede oturmazlardı.



25 Ağustos 2014 Pazartesi

CAMİLERİN BÖLÜMLERİ


MAHFİL :
Cami içindeki müezzinlere ait mekan. Müezzin mahfili yahut hünkar mahfili şeklindedir. Etrafı tahta veya taş parmaklıkla çevrilidir. 

AYASOFYA HÜNKAR MAHFİLİ

MİHRAP:

 Cami’ de imamın namaz kılarken cemaatin önünde durduğu,kıble tarafındaki duvarın ortasında bulunan, oyuk, girintili yer anlamında bir terim. 

AYASOFYA MİHRAP

MİNBER:
Câmilerde imamın cuma ve bayram hutbelerini okuduğu yüksekçe merdivenli yerdir. 
AYASOFYA MİMBER



VAAZ KÜRSÜSÜ:
Camilerde vaaz verilen yüksekçe oturma yeridir. 


AYASOFYA VAAZ KÜRSÜSÜ
 
BEYAZIT CAMİ VAAZ KÜRSÜSÜ


ŞEREFE

 Minarelerde çepeçevre ve çıkıntılı olarak yapılan ezan okuma yeridir. Buraya minarenin içindeki basamaklarla çıkılır. Minarelerde genellikle bir şerefe bulunur. Birden fazla şerefeli minareler de vardır. 


ALEM :
Minarenin tepesine yerleştirilen hilâl (ay) şeklindeki tepeliğe denir. 

SELATİN CAMİİ

Selatin camileri, Osmanlı İmparatorluğu döneminde sultanların yaptırdıkları camilere verilen addır. Saray geleneğinde selatin camilerinin yaptırılabilmesi için birtakım koşullar vardır. Öncelikle bir padişahın selatin camisi yaptırması için önemli bir askerî zafer kazanması ve bu zaferle birlikte önemli bir savaş ganimeti ele geçirmesi gerekirdi. Selatin camilerinin yapımına devlet kasasından takviye olmaz, yalnızca padişahın kişisel serveti kullanılırdı. Önceleri sefere gitmeyen ve ganimet kazanmayan padişahlar selatin camisi inşa ettirmezlerdi ancak bu gelenek, I. Ahmet'in Sultanahmet Camii'ni inşa ettirmesiyle bozulmuş ve ganimet kazanma geleneği 18. yüzyılda tümüyle terk edilmiştir

ÖZELLİKLERİ :
·                    Hünkâr mahfili vardır.
·                    Birden fazla minareye sahiptirler.
·                    Ramazan aylarında minareler arasına mahya asılır.
·                    Büyük camilerdir.
·                    24 saat açık olmalıdırlar.
İSTANBUL
·                    Süleymaniye Camii
·                    Sultanahmet Camii
·                    Şehzade Camii
·                    Nuruosmaniye Camii
·                    Fatih Camii
·                    Eyüp Camii
·                    Yeni Cami
·                    Beyazıt Camii
·                    Selimiye Camii
·                    Ayazma Camii
·                    Laleli Camii
·                    Beylerbeyi Camii
·                    Büyük Mecidiye Camii
·                    Dolmabahçe Camii
·                    Nusretiye Camii
·                    Yıldız Hamidiye Camii
·                    Mihrimah Sultan Camii (Edirnekapı)
·                    Mihrimah Sultan Külliyesi (Üsküdar)
·                    Büyükada Hamidiye Camii
·                    Pertevniyal Valide Sultan Camii
·                    Yeni Valide Külliyesi
·                    Eski Valide Camii

 BURSA
·                    Yeşil Camii
·                    Bursa Ulu Camii
·                    Bursa Camii
·                    Bursa Muradiye Camii
·                    Bursa Yıldırım Camii
·                    Bursa Murat Hüdavendigar Camii

EDİRNE
·                    Selimiye Camii
·                    Üç Şerefeli Cami
·                    Eski Cami
·                    İkinci Bayezid Camii

MANİSA
·                    Muradiye Camii (Manisa)
·                    Manisa Sultan Camii

KONYA
·                    Konya Selimiye Camii
·                    Konya Aziziye Camii
KAYNAK : WİKİPEDİ