17 Aralık 2014 Çarşamba

GALATA MEVLEVİHANESİ MÜZESİ

Cümle kapısından girilince sol tarafta  Halet Efendi Kudretullah Dede Türbesi yanında Sarnıç ve Çilehane,orta avluda Şeyh Galip Türbesi ve Hamuşan (mezarlık haziresi  ) bulunmaktadır.
Cümle kapısının sağ tarafında ise Sebulküttab, Muvakkithane ile  üst kata kütüphane ve binaya bitişik olan Hasan ağa Çeşmesi bulunur.

Mevlevihane’nin bahçesinin sağ bölümünde Adile Sultan Sarnıcı ve Şadırvan ile Çamaşırhane yer almaktadır.

Bahçenin tam orta bölümünde ise Semahane bulunmaktadır. Müze sergi makamları Semahane binasında yer almaktadır.  Semahane üç katlı bir plandan oluşmuştur.
Semahane girişinde ;  Sema alanı, alt katta Derviş Odaları ile üst kat mahfiller bulunmaktadır.

Ayrıca hafta sonları aslına uygun olarak icra edilen özel Sema programları düzenlemektedir. 

SEMAHANE
a)    Semahane (Giriş);

Galipdede Caddesi üzerindeki Semahane'nin Cümle Kapısı'ndan girilip orta avluya vardığınızda sizi mermer döşemeli yoldan girilen Semahane binası karşılar. Üzerinde Sultan Abdülmecid dönemine ait onarıma işaret eden kapıdan girdiğinizde ceviz ağacından döşemeli Sema alanı sizi karşılar. Divan Edebiyatı Müzesi döneminde bu alanın etrafına yerleştirilen ve mekânın bütünlüğünü bozan vitrinler son restorasyonlarda kaldırılarak özgün mimari doku ortaya çıkarılmıştır. Duvar ve tavanda bulunan kalem işlerinin temizliği yapılmış, tavanın ortasında bulunan sonradan getirilip yerleştirilen buraya statik açıdan uygun olmayan Sultan Abdulmecid Türbesi avizesi iade edilmiştir. Sol tarafta Bacılar Dairesi adı verilen Kadınlar Maksuresi, üst katlarda ise mahfiller görülmektedir.

b)    Derviş Odaları (Alt kat) Sergilemesi;
Müzenin ana konusu Derviş odalarında anlatılmaktadır. Sufilik ve tarikatlar ile başlanarak bu bölüm Son Mevleviler konusu ile sona ermektedir.
Gezi sırasına göre; Soldan ilk oda buluntular, ikinci oda ikinci odateber, keşkülü fukara, mutteka, nefir ve tacı şerif gibi tarikat eşyaları, üçüncü oda Matbah-ı Şerif, dördüncü odada Mevlevi kıyafetleri ve Galata Mevlevihanesi tarihçesi, anlatılarak özgün bağdadi duvar dokusu görülmektedir.
Orta holün karşısındaki beşinci oda Mesnevi, orta holün sağ tarafındaki odalarda, oda vitrinler şeklinde Derviş odaları canlandırılmıştır. Altıncı oda Mevlevilik ve Edebiyat, yedinci oda Mevlevilikte İbadet ve zikir, sekizinci oda Mevlevilik ve Tekke Musikisi, dokuzuncu oda Mevlevilik ve Güzel Sanatlar sergilemesinden sonra onuncu odada Mevlevi Dedesi önünde bir semazen figürünün görüleceği hologram gösterisi mevcuttur.Onbirinci ve son oda ise "Son Mevleviler" konuludur.
Derviş odalarının orta meydanında vitrin içinde Gülabdan ve kandil sergilemeleriyle, oturma grupları, Müzenin tarihinin anlatıldığı sinevizyon gösterisi; mekanın duvarlarında hat levhaları, Mevlevihane'nin eski fotoğrafları, Türkiye ve dünya Mevlevihaneleri haritaları mevcuttur.


   



SEMA EĞİTİM TAHTASI

PAZARCI MAŞASI
NEVNİYAZ


MEVLEVİ SEMA KIYAFETİ

SİKKE
MESNEVİ

 


ZİYA PAŞA
                                    MEVLEVİLİK VE İBADET  BÖLÜMÜ

ABDEST ALDIKLARI YER


TEKKE ZİKİR TESBİHİ

İSTANBUL'DA Kİ MEVLEVİHANELERİ GÖSTEREN HARİTA


                                MEVLEVİLİK VE MUSİKİ BÖLÜMÜ

    





DERVİŞ ODALARI GİRİŞİ

                                 MEVLEVİLİKTE GELENEKSEL TÜRK SANATLARI




c)    Mahfiller (Üst Kat);
Semahane' nin mihrap hariç üç bir yanını çevreleyen ve Sema alanına bakan mahfillerde Müze koleksiyonundaki diğer eserler sergilenmektedir. Soldan başlayarak üst kat arka oda ve mahfillerde sırasıyla;Mustafa Düzgünman ve Ebru sergisi, Hat Sanatı sergisi, Hilye-i Şerif levhaları sergisi, Mıtrıb Maksuresi'nden geçilerek sağ bölümde Çelebi Mahfili, Hünkar Mahfili be devamında Mehter ve Müzik aletleri sergilemeleri görülebilir.
Osmanlı döneminde yabancıların Mevlevihaneyi ziyaretlerinde Sema törenlerini izlediği bölüm olan Ecnebiler Mahfili duvarları Adolphe Jean-Baptiste Bayot,Emedeo Preziosi'nin Galata Mevlevihanesi'ni resmettikleri gravürleri ve Hans Christian Andersen'in Mevlevihaneyi ziyaretinden sonra izlenimleri bulunmaktadır.



SEMA YAPILAN ALAN 

 

 

  


MAHFİL BÖLÜMÜNE ÇIKIŞ

  



   

HİLYE-İ ŞERİF



   







    







   












                                                         MUSİKİLEM MAHFİLİ

 DİĞER MEKÂNLAR:

Müze toplan 6800 m2'lik geniş bir alanda kurulu olup ana Müze binası Semahane haricinde aşağıdaki taşınmaz kültür varlıkları bulunmaktadır. 

Cümle Kapısı: Osmanlı ampir üslubundaki kapının dış yüzünde II. Mahmud'un 1835 de inşasına dair onarım kitabesi, iç yüzünde 1791 de III. Selim tarafından Mevlevihane'nin yenilendiğine dair Şeyh Galib Dede'nin yazmış olduğu kaside mevcuttur.
CÜMLE KAPISI
Halet Efendi Kudretullah dede TürbesiCümle kapısının solundadır. 1819 tarihli, dikdörtgen planlı, çatısı özgün birbirine bindirilmiş mermer plaklarla örtülüdür.Halet Efendi'nin şahide taşı ile birlikte Kudretullah Dede ile eşi Emine Hanım, oğulları Ataullah Dede ve Selanik Mevlevihanesi postniş' ni Ubeydullah Dede mefdundur.

 

MEHMET SAİT HALET EFENDİ (1760-1823)

Ulema sınıfından Osmanlı devlet adamı.  II. Mahmud zamanında Rikab-ı Humayun Kethudaşı sanını alarak ön yıl kadar ülkeyi avucunda tutmuştur.

Halet Efendi kinciliği ve acımazsızlığı ile isim yapmıştır. En basit nedenlerden bile insanları öldürtmekten çekmediği ve hatta halk arasında terör saçıp korku yaratmak için masum kişileri idam ettirdiği; bu öldürücü sadizmi doğal saydığı belirtilmiştir.

I. Mahmut Halet Efendinin zararlı olduğunu anlayarak onu Konya’ya gönderip başını kestirmiştir.

Galata Mevlevihanesi’ n de ünlü şeyh ve şair Şeyh Galip yanında dervişlik yaptı .  Galata  Mevlevihanesi' n de bir 813 nadide yazma kitaptan oluşan bir kütüphane kurdurmuştur. Aynı mevkide yaptırdığı bir sebil ve türbesi de bulunmaktadır.

KUDRETULLAH DEDE
 1816'da  Galata Mevlevihanesi’ n de görev yapmıştır.


Sebilküttab: Cümle kapısının sağındadır. 1819 tarihli, altta sebil ve muvakkithane, üstte kütüphane kompleksinden oluşan özgün yapı kompleksidir. 1925-1946 yıllarında Tepebaşı Polis Karakolu olarak kullanılmıştır.
   





Hasan Ağa Çeşmesi:Sebilküttab binasına bitişik olup kesme küfeki taşıyla inşa edilmiştir. Su haznesine bir kapı açılarak Sebilküütab'ın karakol olduğu dönemde nezarethane olarak kullanılmıştır. Üzerinde 1649 inşa ve 1851-52 onarım kitabeleri bulunmaktadır. 


Çilehane/Sarnıç: Muhtemelen Çilehane olarak kullanılmıştır.  
ÇİLEHANE GİRİŞİ

Şeyh Galip (İsmail Rusuhi) Türbesi: Orta avludadır. 1819 tarihli, dikdörtgen planlı, çatısı farklı olarak kurşun örtülüdür. İsmail Ankaravi (ö. 1631), İsa Dede (1771), Selim Dede (ö.1777), Galip Dede (ö.1799), Hüseyin Dede (ö.1782) ve Mehmed Ruhi Dede (ö.1810) medfundur.
ŞEYH GALİP TÜRBESİ
ŞEYH GALİP  (1757 - 1799)

Babası Mustafa Reşid Efendi, annesi Emine Hatun'dur.  
Konya'da Mevlana dergahında çileye girdi, fakat ayrılığına dayanamayan babasının isteği üzerine çilesini tamamlamadan İstanbul'a döndü. 

Yenikapı Mevlevihanesi’ n de yeniden çileye girdikten sonra hücreye çıktı. Sütlüce'deki evinde, 1791 yılına kadar ilimle ve eser yazmakla uğraştı.
Bu tarihte Galata Mevlevihanesi şeyhliğine getirildi. Sekiz yıl kadar süren dergah şeyhliği sırasında Sultan Üçüncü Selim ile Valide Sultan padişahın hemşiresi Beyhan Sultanın yakınları arasında yer aldı. 1799 yılında İstanbul'da vefat eden Şeyh Galib'in kabri Galata Mevlevihanesi’ nin avlusundaki türbededir.

Hamuşan: Mevlevi mezarlık haziresidir. 1946 yılında Beyoğlu Evlendirme Dairesi (Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi) yapılarak önemli bir bölümü yok edilmiştir. İbrahim Müteferrika (nakli kubur), Humbaracı Ahmed Paşa, Fasih Dede, Esrar Dede medfun önemli şahsiyetlerdendir.

                        İBRAHİM MÜTEFERRİKA (1674-1745 )
 1719-1720 yılları arasında Osmanlıda ilk matbaayı kuran kişidir.
Müteferrika : Sarayda padişah veya vezirlerin işlerine bakan görevlidir.
  




Sultan Sarnıç ve Şadırvanı: Adile Sultan II. Mahmud'un kızı Adile Sultan tarafından 1847 de yaptırılmıştır. Hemen yanında inşa kitabesi bulunmaktadır. 


Çamaşırhane: Adile Sultan tarafından 1847 de Şadırvan ile birlikte inşa ettirilmiştir. Dikdörgen planlıdır.
ÇAMAŞIR HANE

ADİLE SULTAN  (1826 - 1898)
Babası Sultan II. Mahmut Annesi Zernigar Sultan’dır.  Adile  Sultan  Abdülmecid'in  kız kardeşidir.
Adile Sultan, kadınların haremden dışa açılmalarına öncülük etmesinin yanında, yardımseverliği ve insan sevgisi ile İstanbullular tarafından çok sevilmiştir. Çok iyi bir eğitim almıştır. 
Adile Sultan’ın edebiyata karşı özel bir ilgisi ve yeteneği de vardı. Osmanlı Hanedanı’ndan Divan tertip etmiş tek kadın şairidir. 
Adile Sultan hayatının son günlerini Fındıklı’da bugün  Güzel Sanatlar Akademisi olan Sahilsaray’ da geçirmiştir.
Türbesi İstanbul Eyüp'tedir.


ZİYA PAŞA  (1825-1880)
19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin en önemli devlet adamlarından birisidir ve en çok eser veren Tanzimat çağı yazarlarındandır.Şinasi ve Namık Kemal ile birlikte batılılaşma kavramını ilk defa ortaya atan Osmanlı aydınları arasında yer alır.

Sultan Abdülaziz döneminde Avrupa'ya kaçarak Genç Osmanlılar arasına katılmış ve gazete çıkararak devrin hükümeti ile mücadele etmişti; yurda dönüşünde çeşitli valiliklerde bulunmuş ve son görev yeri olan Adana'da vefat etmiştir.